SMED omstel checklist: gratis template voor sneller omstellen
Gratis SMED-checklist voor sneller omstellen: vóór, tijdens en na de stop, plus een analyseblad intern/extern. Met invulinstructie en voorbeeld.
Kort antwoord
Een SMED-checklist zorgt dat alles voor het omstellen klaarligt vóórdat de machine stopt, en dat elke omstelling in dezelfde volgorde gaat. SMED (Single-Minute Exchange of Die) scheidt intern werk, dat alleen kan als de machine stilstaat, van extern werk, dat kan terwijl hij draait. Deze gratis checklist voor SMED omstellen dekt beide, plus een analyseblad.
Waarom duurt omstellen langer dan gepland?
- De operator loopt weg om gereedschap, onderdelen of instellingen te zoeken.
- Elke ploeg stelt in een andere volgorde om.
- De eerste producten na het omstellen zijn afkeur door proberen en bijstellen.
- Niemand meet de echte omsteltijd, dus niemand verbetert hem.
Wat is SMED en wanneer gebruik je deze checklist?
SMED is een lean-methode van Shigeo Shingo om omsteltijd te verkorten. De stappen: leg de huidige omstelling vast, scheid intern en extern werk, maak intern werk extern, versnel het resterende interne werk en standaardiseer. Het analyseblad gebruik je één keer per machine om de omstelling te verbeteren. De checklist gebruik je bij elke omstelling om de winst vast te houden. De hele methode staat in omsteltijd verkorten met SMED.
Deel 1: SMED-analyseblad
| # | Activiteit | Tijd (min) | Intern / Extern | Kan het extern? | Verbeteridee |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | I / E | ||||
| 2 | I / E | ||||
| 3 | I / E | ||||
| 4 | I / E | ||||
| 5 | I / E | ||||
| Totale interne tijd |
Deel 2: omstelchecklist
Kop: Machine ______ · Van product ______ → Naar product ______ · Operator ______ · Datum ______
Vóór de stop (extern, machine draait nog)
- Volgende order, productspecificatie en instelkaart klaar
- Gereedschap, matrijzen of formaatdelen bij de machine, schoon en gecontroleerd
- Materiaal, verpakking en etiketten voor de volgende order klaargezet
- Meetmiddelen en formulier eerste-stukcontrole klaar
- Voorverwarmen of voorinstellen van gereedschap gedaan, indien van toepassing
- Omstelteam en teamleider geïnformeerd over starttijd
Tijdens de stop (intern)
| # | Stap | Standaard | Tijd | Klaar |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Machine stoppen en veilig stellen (LOTO indien nodig) | Volgens LOTO-procedure | [ ] | |
| 2 | Restproduct en materiaal vorige order verwijderen | Lijn leeg | [ ] | |
| 3 | Oud gereedschap / formaatdelen demonteren | Snelspanners | [ ] | |
| 4 | Contactvlakken reinigen | Volgens reinigingsstandaard | [ ] | |
| 5 | Nieuw gereedschap plaatsen met paspennen | Geen bijstelling nodig | [ ] | |
| 6 | Instellingen / recept laden | Instelkaart | [ ] | |
| 7 | Slot verwijderen, machine starten | [ ] |
Na de stop (extern)
- Eerste product gemaakt en goedgekeurd (formulier nr. ______)
- Oud gereedschap gereinigd, gecontroleerd en opgeborgen
- Omsteltijd genoteerd: machinestop ____ → eerste goede product ____ = ____ min
- Problemen en verbeterideeën genoteerd
Hoe vul je de checklist in?
- 1Analyseblad. film of klok één volledige omstelling. Noteer elke activiteit, hoe klein ook.
- 2Intern / extern. vraag per activiteit "moet de machine hiervoor stilstaan?" Zo niet, dan is hij extern.
- 3Vóór de stop. hier zit de meeste winst. Maak er een vast moment van, bijvoorbeeld 30 minuten voor het einde van de order.
- 4Tijdens de stop. houd de interne stappen in een vaste volgorde. Vul je machinespecifieke standaarden in.
- 5Omsteltijd. meet van laatste goede product tot eerste goede product op volle snelheid.
Voorbeeld (blisterlijn, product A → B)
| Activiteit | Voor | Na SMED |
|---|---|---|
| Vormgereedschap uit magazijn halen | 12 min intern | Extern |
| Instellingen zoeken | 8 min intern | Recept op HMI, 1 min |
| Geleiders afstellen op gevoel | 15 min intern | Vaste aanslagen, 4 min |
Het resultaat verschilt per machine en meten we in de pilot.
Van papier naar digitaal met Actarion
- AR-begeleiding: elke interne stap verschijnt op de machine, in dezelfde volgorde, elke ploeg.
- Ingebouwde tijdmeting: elke stap krijgt een tijdstempel, zodat je ziet waar de omsteltijd zit.
- Minder opstartafkeur: instellingen en controles worden in de instructie bevestigd, niet uit het hoofd.
- Continu verbeteren: vergelijk staptijden tussen ploegen en pas de instructie centraal aan.
Bekijk de toepassing omstellen en SMED.
Veelgestelde vragen
Intern werk kan alleen als de machine stilstaat. Extern werk kan terwijl de machine draait.
Van het laatste goede product van de vorige order tot het eerste goede product van de volgende order op normale snelheid.
"Single-minute" staat voor een omsteltijd in één cijfer. Het is een streefwaarde; elke minuut minder interne tijd telt.
Operators, een monteur en de teamleider. Wie omstelt, weet waar de tijd blijft.
