LOTO-procedure template: machinespecifiek energievrij werken
Gratis LOTO-procedure template per machine: energiebronnen, uitschakelen, scheiden, vergrendelen, controleren, vrijgeven. Met invulinstructie en voorbeeld.
Kort antwoord
Een LOTO-procedure (lockout tagout) is een machinespecifiek document dat beschrijft hoe je een machine uitschakelt, alle energiebronnen scheidt, vergrendelt, restenergie afvoert en controleert dat de machine energievrij is vóór onderhoud. Deze gratis LOTO-procedure template volgt EN ISO 14118 en de opbouw van OSHA 1910.147. Actarion begeleidt elke LOTO-stap met AR en legt hem vast.
Waarom gaat vergrendelen toch mis?
- Een algemene fabrieksprocedure laat niet zien waar de scheidingspunten van déze machine zitten.
- Restenergie (perslucht, veren, zwaartekracht) wordt vergeten.
- De controle, de startpoging, wordt onder tijdsdruk overgeslagen.
- Er is geen registratie van wie wat heeft vergrendeld, en wanneer.
Wat is een LOTO-procedure en wanneer is hij nodig?
Lockout/tagout (LOTO) betekent dat je alle energiebronnen scheidt en met persoonlijke sloten borgt, zodat een machine tijdens onderhoud niet kan starten of bewegen. In Nederland verplicht het Arbobesluit (hoofdstuk 7, arbeidsmiddelen) de werkgever om onverwacht starten te voorkomen; dit volgt uit de EU-richtlijn arbeidsmiddelen 2009/104/EG. EN ISO 14118 beschrijft de technische principes; voor elektrisch werk geldt NEN 3140. In de VS eist OSHA 1910.147 een procedure per machine. Deze template is een startpunt: laat hem per machine valideren door je VGM-afdeling.
De LOTO-procedure template
Kop
| Veld | Invullen |
|---|---|
| Machine / installatie en ID | |
| Locatie | |
| Procedurenummer / revisie / datum | |
| Doel en scope (welke werkzaamheden) | |
| Bevoegde medewerkers (rol) | |
| Betrokken medewerkers (rol) | |
| Benodigde vergrendelmiddelen | |
| Opgesteld door / goedgekeurd door |
Energiebronnen en scheidingspunten
| # | Energiesoort | Grootte | Scheidingspunt en locatie | Vergrendeling / label | Restenergie afvoeren | Controlemethode |
|---|---|---|---|---|---|---|
| E1 | Elektrisch | ___ V | Startpoging + spanningstest | |||
| P1 | Pneumatisch | ___ bar | Ontluchtingsventiel | Manometer op 0 | ||
| H1 | Hydraulisch | ___ bar | Accumulator drukloos | Manometer op 0 | ||
| M1 | Mechanisch / zwaartekracht | Blokkeren / last laten zakken | Visueel | |||
| T1 | Thermisch / chemisch | Afkoelen / aftappen | Meting |
Vergrendelen
| Stap | Actie | Klaar |
|---|---|---|
| 1 | Voorbereiden: alle energiebronnen uit de tabel benoemen | [ ] |
| 2 | Informeren: betrokken medewerkers melden dat er vergrendeld wordt | [ ] |
| 3 | Uitschakelen met de normale stopbediening | [ ] |
| 4 | Scheiden van elke energiebron bij het scheidingspunt | [ ] |
| 5 | Sloten en labels aanbrengen: één persoonlijk slot per bevoegde medewerker op elk scheidingspunt (gebruik een klauw of groepsbox) | [ ] |
| 6 | Restenergie afvoeren: ontluchten, blokkeren, ontladen, afkoelen | [ ] |
| 7 | Energievrij controleren: gebied vrij, startpoging, manometers en spanningstest, bediening terug op uit | [ ] |
Vrijgeven
| Stap | Actie | Klaar |
|---|---|---|
| 1 | Gereedschap weg, afschermingen terug, machine compleet | [ ] |
| 2 | Controleren of iedereen uit de gevarenzone is | [ ] |
| 3 | Betrokken medewerkers informeren | [ ] |
| 4 | Ieder verwijdert zijn eigen slot en label | [ ] |
| 5 | Energie inschakelen en proefdraaien | [ ] |
Aftekening: Bevoegde medewerker ______ · Datum / tijd vergrendeld ______ vrijgegeven ______
Hoe vul je de template in?
- 1Eén procedure per machine. Loop de machine langs met de technische dienst en VGM. Fotografeer elk scheidingspunt.
- 2Energietabel. neem alle soorten op: elektrisch, pneumatisch, hydraulisch, zwaartekracht, veren, thermisch, chemisch. Eén vergeten bron is de meest voorkomende oorzaak van letsel.
- 3Sloten. iedereen die aan de machine werkt, hangt zijn eigen slot. Nooit voor een ander vergrendelen.
- 4Controle. probeer na het scheiden altijd te starten. Zet de bediening daarna terug op uit.
- 5Ploegwissel. beschrijf hoe sloten worden overgedragen zonder dat de bescherming wegvalt.
- 6Evaluatie. controleer de procedure in de praktijk minstens jaarlijks.
Voorbeeld (horizontale verpakkingsmachine, uittreksel)
| # | Energie | Scheidingspunt | Afvoeren | Controle |
|---|---|---|---|---|
| E1 | 400 V elektrisch | Hoofdschakelaar, kastdeur | 2 min wachten op ontlading aandrijving | Startpoging, spanningstest |
| P1 | 6 bar perslucht | Afsluitbare kogelkraan met ontluchting, achterzijde | Ontluchten via ventiel | Manometer 0 bar |
| M1 | Sealbek (zwaartekracht) | n.v.t. | Laten zakken tot eindaanslag | Visueel |
Van papier naar digitaal met Actarion
- AR op het scheidingspunt: elke vergrendelstap verschijnt op de echte schakelaar of afsluiter, via tablet of AR-bril.
- Geen stap overslaan: de volgende stap opent pas na bevestiging of een foto van het slot.
- Audit trail: wie welk slot wanneer heeft gehangen, en het controleresultaat, per machine.
- Training: nieuwe monteurs leren de machinespecifieke procedure met begeleiding voordat ze alleen werken.
Bekijk de toepassing veiligheid en LOTO.
Veelgestelde vragen
Voorbereiden, informeren, uitschakelen, scheiden, sloten en labels aanbrengen, restenergie afvoeren en energievrij controleren. Vrijgeven heeft een eigen volgorde.
Het woord LOTO staat niet in de wet, maar het Arbobesluit verplicht maatregelen tegen onverwacht starten bij onderhoud. Een LOTO-procedure is de gangbare manier om dat aan te tonen.
Lockout blokkeert fysiek met een slot. Tagout is alleen een waarschuwingslabel en biedt zonder slot onvoldoende bescherming.
Minstens jaarlijks in de praktijk, en na elke wijziging aan de machine.
